Ở Thuỵ Điển, không có số định danh cá nhân thì gần như không mở được tài khoản ngân hàng, không thuê được nhà và không làm được nhiều thủ tục. Đây là điều đầu tiên người mới sang cần hiểu, vì mọi thứ khác phụ thuộc vào nó.
- Số định danh cá nhân được cấp cho người đăng ký thường trú ở Thuỵ Điển.
- Người ở ngắn hạn có thể được cấp một loại số phối hợp khác.
- Định danh điện tử được dùng để đăng nhập vào hầu hết dịch vụ.
- Rất nhiều dịch vụ ở Thuỵ Điển chỉ làm được trực tuyến.
Số định danh cá nhân là gì
Phần cơ bản.
Đây là dãy số gắn với từng người, dùng trong mọi hệ thống hành chính.
Nó chứa thông tin ngày sinh và một phần kiểm tra.
Cơ quan thuế là nơi cấp và quản lý số này.
Được cấp khi đăng ký thường trú và dự kiến ở từ một thời gian nhất định.
Người ở ngắn hạn hơn có thể được cấp một loại số khác với chức năng hạn chế.
Điểm quan trọng nhất cần hiểu: số này không chỉ là mã số thuế mà là danh tính hành chính của bạn — nó xuất hiện ở bệnh viện, ngân hàng, thư viện, hợp đồng thuê nhà và cả khi mua vé tàu giảm giá.
Định danh điện tử
Phần công nghệ, rất đặc trưng Bắc Âu.
Thuỵ Điển có hệ thống định danh điện tử dùng trên điện thoại.
Nó được dùng để đăng nhập vào ngân hàng, cơ quan nhà nước và rất nhiều dịch vụ tư.
Ký hợp đồng và xác nhận giao dịch đều qua hệ thống này.
Muốn có nó thì trước hết phải có tài khoản ngân hàng.
Muốn có tài khoản ngân hàng thì cần giấy tờ và thường cần số định danh.
Đây chính là vòng luẩn quẩn mà người mới sang hay gặp: cần số để mở tài khoản, cần tài khoản để có định danh điện tử, mà thiếu định danh điện tử thì nhiều việc không làm được — nên thứ tự làm thủ tục rất quan trọng.
Thứ tự nên làm
Phần hướng dẫn thực tế.
Trước hết là hoàn tất thủ tục cư trú theo diện của mình.
Sau đó đăng ký thường trú với cơ quan thuế để được cấp số định danh.
Mang theo hộ chiếu và giấy tờ về cơ sở cư trú khi đi đăng ký.
Có số rồi thì mở tài khoản ngân hàng.
Có tài khoản rồi thì đăng ký định danh điện tử.
Lưu ý thực tế: các bước này mất thời gian và không làm song song được, nên nên tính vài tuần cho giai đoạn đầu và chuẩn bị cách trả tiền khác trong lúc chờ.
Xã hội gần như không dùng tiền mặt
Phần hệ quả, gây bất ngờ nhất.
Rất nhiều cửa hàng và dịch vụ ở Thuỵ Điển không nhận tiền mặt.
Thanh toán bằng thẻ hoặc ứng dụng là mặc định.
Có ứng dụng chuyển tiền giữa cá nhân được dùng rất rộng rãi.
Chợ, quán nhỏ và cả nhà thờ đều nhận thanh toán điện tử.
Người không tiếp cận được hệ thống này gặp khó khăn thật.
Đây là mặt trái được tranh luận ở Thuỵ Điển: người cao tuổi và người mới nhập cư dễ bị loại khỏi các dịch vụ cơ bản — và đã có kiến nghị buộc một số dịch vụ phải giữ lựa chọn tiền mặt.
Sống trong lúc chưa có số
Phần thực dụng, khép bài.
Mang theo thẻ ngân hàng quốc tế dùng được ở nước ngoài.
Một số ngân hàng cho mở tài khoản hạn chế trước khi có số định danh.
Trường đại học và người sử dụng lao động thường có hướng dẫn cho người mới.
Giữ mọi giấy tờ bản gốc và bản sao.
Hỏi cơ quan liên quan trực tiếp thay vì dựa vào thông tin trên diễn đàn.
Nguyên tắc công khai hồ sơ
Một đặc điểm pháp lý gây bất ngờ.
Thuỵ Điển có nguyên tắc công khai tài liệu công có từ thế kỷ mười tám.
Nhiều thông tin trong hồ sơ công dân có thể tra được.
Địa chỉ đăng ký và một số thông tin cơ bản không phải bí mật.
Có cơ chế bảo vệ thông tin cho người có lý do an toàn.
Thu nhập chịu thuế của cá nhân cũng là thông tin tra được.
Đây là điều khiến người từ nước khác rất ngạc nhiên: ở Thuỵ Điển, mức lương chịu thuế của một người là thông tin công khai — và nguyên tắc minh bạch này được coi là công cụ chống tham nhũng lâu đời.
Lời khuyên hữu ích nhất cho giai đoạn đầu: nhờ người sử dụng lao động hoặc phòng sinh viên quốc tế hỗ trợ thủ tục — họ làm việc này thường xuyên và biết cách rút ngắn.
Số định danh cá nhân ở Thuỵ Điển dùng để làm gì?
Đây là danh tính hành chính dùng trong mọi hệ thống — ngân hàng, bệnh viện, thư viện, hợp đồng thuê nhà và cả khi mua vé tàu giảm giá; do cơ quan thuế cấp khi đăng ký thường trú.
Định danh điện tử là gì và xin thế nào?
Hệ thống định danh trên điện thoại dùng để đăng nhập ngân hàng, cơ quan nhà nước và nhiều dịch vụ tư, ký hợp đồng và xác nhận giao dịch — muốn có thì trước hết phải có tài khoản ngân hàng, mà mở tài khoản thường cần số định danh.
Thứ tự làm thủ tục nên thế nào?
Hoàn tất thủ tục cư trú, rồi đăng ký thường trú với cơ quan thuế để được cấp số định danh, sau đó mở tài khoản ngân hàng và cuối cùng đăng ký định danh điện tử — các bước này không làm song song được nên nên tính vài tuần.
Thuỵ Điển có dùng tiền mặt không?
Rất nhiều cửa hàng và dịch vụ không nhận tiền mặt, thanh toán bằng thẻ hoặc ứng dụng là mặc định — điều này gây khó khăn thật cho người cao tuổi và người mới nhập cư, và đã có kiến nghị buộc một số dịch vụ giữ lựa chọn tiền mặt.
