Ở Thuỵ Điển, nghiên cứu sinh tiến sĩ thường được coi là nhân viên của trường và nhận lương hằng tháng — chứ không phải là sinh viên đóng học phí. Đây là điểm quan trọng nhất mà người Việt tính du học Thuỵ Điển cần biết.
- Sinh viên ngoài Liên minh châu Âu phải đóng học phí ở bậc cử nhân và thạc sĩ.
- Nghiên cứu sinh tiến sĩ thường có hợp đồng lao động với trường và nhận lương.
- Có các chương trình học bổng cho sinh viên quốc tế.
- Nhiều chương trình thạc sĩ dạy hoàn toàn bằng tiếng Anh.
Học phí bậc cử nhân và thạc sĩ
Phần chi phí.
Sinh viên từ ngoài Liên minh châu Âu phải đóng học phí.
Mức học phí khác nhau theo trường và theo ngành.
Ngành kỹ thuật và y thường cao hơn ngành xã hội.
Ngoài học phí còn phải chứng minh đủ chi phí sinh hoạt khi xin thị thực.
Học phí thường phải đóng trước từng kỳ.
Cần tra con số cụ thể tại thời điểm nộp hồ sơ vì mức thay đổi, nhưng nguyên tắc thì cố định: sinh viên ngoài khối châu Âu đóng học phí, sinh viên trong khối thì không.
Bậc tiến sĩ khác hẳn
Phần quan trọng nhất.
Nghiên cứu sinh tiến sĩ ở Thuỵ Điển thường được tuyển như một vị trí việc làm.
Họ có hợp đồng lao động với trường và nhận lương hằng tháng.
Họ đóng thuế và tích luỹ quyền hưu trí như người lao động khác.
Không phải đóng học phí ở bậc này.
Vị trí được đăng tuyển công khai và cạnh tranh.
Đây là điều đáng để người có ý định học lên cao cân nhắc nghiêm túc: làm tiến sĩ ở Thuỵ Điển là đi làm chứ không phải đi học tốn tiền — và nó cũng tính vào thời gian cư trú cho các thủ tục sau này.
Học bổng
Phần tài chính.
Có chương trình học bổng của nhà nước dành cho sinh viên từ một số nước.
Các trường cũng có học bổng riêng, thường giảm một phần học phí.
Học bổng cạnh tranh và nộp trước kỳ nhập học khá lâu.
Một số chương trình chung của châu Âu cũng nhận sinh viên Việt Nam.
Thông tin chính thức nằm trên trang của cơ quan phụ trách và của từng trường.
Lời khuyên về thời gian: lịch nộp học bổng thường sớm hơn lịch nộp hồ sơ nhập học — nên phải theo dõi cả hai và bắt đầu từ trước kỳ nhập học gần một năm.
Làm thêm và ở lại sau tốt nghiệp
Phần thực tế.
Sinh viên quốc tế ở Thuỵ Điển không bị giới hạn số giờ làm thêm theo cách như một số nước, nhưng phải duy trì tiến độ học tập.
Tìm việc làm thêm không dễ nếu chưa biết tiếng Thuỵ Điển.
Sau tốt nghiệp có thể xin thị thực ở lại tìm việc trong một thời gian.
Tìm được việc đúng chuyên môn thì chuyển sang diện lao động.
Thời gian học có thể được tính cho một số thủ tục cư trú về sau.
Điều cần nói thẳng: không nên dựa vào thu nhập làm thêm để trang trải học phí — vì học phí ở Thuỵ Điển khá cao và cơ hội việc làm thêm cho người chưa biết tiếng thì hạn chế.
Chọn chương trình
Phần khép lại.
Nhiều chương trình thạc sĩ dạy hoàn toàn bằng tiếng Anh.
Bậc cử nhân dạy bằng tiếng Anh ít hơn.
Ngành kỹ thuật, công nghệ và khoa học môi trường là thế mạnh.
Có cổng nộp hồ sơ chung cho các trường.
Hạn nộp hồ sơ thường vào đầu năm cho kỳ mùa thu.
Đời sống sinh viên
Phần thực tế.
Các thành phố đại học có hệ thống nhà ở sinh viên riêng.
Nhà ở sinh viên cũng có hàng đợi nên phải đăng ký sớm.
Có hội sinh viên tổ chức hoạt động và cung cấp dịch vụ.
Thẻ sinh viên cho giảm giá tàu xe và nhiều dịch vụ.
Thư viện trường mở tới khuya trong mùa thi.
Điểm nên biết trước khi tới: nhà ở sinh viên ở các thành phố lớn có thể hết chỗ — nên tìm hiểu tình hình nhà ở của thành phố đó trước khi nhận lời nhập học.
Gợi ý thực tế nhất: nếu mục tiêu là ở lại lâu dài thì cân nhắc bậc tiến sĩ — vừa có thu nhập, vừa tích luỹ thời gian cư trú, vừa có kinh nghiệm làm việc tại chỗ khi ra trường.
Sinh viên Việt Nam có phải đóng học phí ở Thuỵ Điển không?
Có ở bậc cử nhân và thạc sĩ vì Việt Nam ngoài Liên minh châu Âu; mức khác nhau theo trường và ngành, và còn phải chứng minh đủ chi phí sinh hoạt khi xin thị thực.
Học tiến sĩ ở Thuỵ Điển có mất học phí không?
Không — nghiên cứu sinh tiến sĩ thường được tuyển như một vị trí việc làm, có hợp đồng lao động với trường, nhận lương hằng tháng, đóng thuế và tích luỹ quyền hưu trí như người lao động khác.
Có học bổng cho sinh viên Việt Nam không?
Có chương trình học bổng nhà nước dành cho sinh viên từ một số nước, cùng học bổng riêng của các trường; lịch nộp học bổng thường sớm hơn lịch nộp hồ sơ nhập học nên phải theo dõi cả hai.
Có nên dựa vào làm thêm để trang trải học phí không?
Không nên — học phí khá cao và cơ hội việc làm thêm cho người chưa biết tiếng Thuỵ Điển thì hạn chế; nên chuẩn bị tài chính đầy đủ trước khi sang.
