Cộng đồng người Việt ở Thuỵ Điển nhỏ và phân tán, nhưng có đủ các lớp người tới bằng những con đường rất khác nhau — và mỗi lớp có câu chuyện riêng.
- Cộng đồng người Việt ở Thuỵ Điển nhỏ hơn nhiều so với ở Đức hay Séc.
- Đợt đầu tới theo chương trình tiếp nhận người tị nạn từ cuối thập niên 1970.
- Phần lớn tập trung ở Stockholm, Göteborg và Malmö.
- Có hội đoàn người Việt ở các thành phố lớn.
Các lớp người tới
Phần lịch sử cộng đồng.
Lớp đầu tiên tới theo chương trình tiếp nhận người tị nạn cuối thập niên 1970 và trong thập niên 1980.
Sau đó là diện đoàn tụ gia đình.
Từ những năm 2000 có thêm du học sinh.
Gần đây có người sang theo diện lao động chuyên môn.
Cũng có người kết hôn với công dân Thuỵ Điển.
Đặc điểm của một cộng đồng nhiều lớp như vậy: người tới năm 1980 và người tới năm 2020 có hoàn cảnh, ngôn ngữ và mối quan tâm rất khác nhau — nên cộng đồng không đồng nhất dù nhỏ.
Nơi tập trung
Phần địa lý.
Vùng Stockholm có cộng đồng đông nhất.
Göteborg và Malmö cũng có cộng đồng đáng kể.
Ở các thành phố nhỏ hơn, số người Việt rất ít.
Du học sinh tập trung quanh các thành phố đại học.
Người sang theo diện lao động phân tán theo nơi làm việc.
Đây là điều nên biết khi chọn nơi ở: ngoài ba thành phố lớn, có thể sống cả năm không gặp người Việt nào — nên ai coi trọng cộng đồng thì nên tính điều này vào quyết định.
Hội đoàn và sinh hoạt
Phần tổ chức.
Có hội người Việt ở các thành phố lớn.
Các nhóm trực tuyến là kênh kết nối chính hiện nay.
Tết Nguyên đán là dịp tổ chức lớn nhất trong năm.
Có chùa và cơ sở sinh hoạt tôn giáo của cộng đồng.
Hội sinh viên Việt Nam hoạt động ở một số trường.
Với người mới sang, đây là cửa vào hữu ích nhất: hội sinh viên và nhóm trực tuyến theo thành phố là nơi hỏi được thông tin thực tế — từ chỗ mua đồ Việt tới kinh nghiệm làm thủ tục.
Thế hệ thứ hai
Phần con người.
Con em của lớp người tới sớm nay đã trưởng thành.
Nhiều người trong số đó sinh ra hoặc lớn lên ở Thuỵ Điển.
Họ thường nói tiếng Thuỵ Điển như tiếng mẹ đẻ.
Mức độ giữ được tiếng Việt khác nhau nhiều giữa từng gia đình.
Một số người làm cầu nối trong quan hệ hai nước.
Đây là điểm mà cộng đồng nhỏ thể hiện rõ: ở nơi ít người Việt, trẻ hoà nhập nhanh hơn nhưng cũng mất tiếng nhanh hơn — hai mặt của cùng một hoàn cảnh.
So với cộng đồng ở nước khác
Phần so sánh, khép bài.
Cộng đồng người Việt ở Đức, Séc và Ba Lan lớn hơn nhiều.
Ở những nước đó có khu chợ và khu phố Việt rõ rệt.
Ở Thuỵ Điển không có khu tập trung như vậy.
Đổi lại, mức độ hoà nhập vào xã hội bản địa thường cao hơn.
Đi lại trong châu Âu thuận tiện nên nhiều người sang nước khác mua đồ hoặc thăm người quen.
Nghề nghiệp của cộng đồng
Phần cơ cấu.
Lớp người tới sớm làm nhiều nghề khác nhau, gồm cả nhà hàng và dịch vụ.
Có người mở nhà hàng Việt ở các thành phố lớn.
Thế hệ sau đi vào nhiều ngành chuyên môn.
Du học sinh phần lớn học kỹ thuật, kinh tế và khoa học.
Người sang theo diện lao động chuyên môn tập trung ở công nghệ và kỹ thuật.
Xu hướng này khá rõ qua các thế hệ: từ nghề dịch vụ ở lớp đầu chuyển sang nghề chuyên môn ở lớp sau — mô hình quen thuộc của cộng đồng nhập cư ở các nước Bắc Âu.
Mua đồ Việt và ăn món Việt
Phần thực dụng.
Có cửa hàng thực phẩm châu Á ở các thành phố lớn.
Gia vị, đồ khô và rau thơm nhiệt đới mua được.
Nhà hàng Việt có ở Stockholm, Göteborg và Malmö.
Ở thành phố nhỏ thì phải mua trực tuyến hoặc gom hàng khi đi xa.
Nhiều người tự trồng rau thơm trong nhà vào mùa lạnh.
Một lợi thế của vị trí châu Âu: đi sang Đức hoặc Ba Lan mua đồ Việt là chuyện nhiều gia đình làm vài lần một năm — vì chợ Việt ở đó lớn hơn nhiều và đi lại trong khu vực khá thuận.
Đây là đánh đổi rõ: cộng đồng nhỏ nghĩa là ít chỗ dựa hơn nhưng cũng ít lý do để sống tách biệt hơn — và phần lớn người Việt ở đây nói rằng họ hoà nhập nhanh vì không có lựa chọn nào khác.
Người Việt tới Thuỵ Điển từ khi nào?
Lớp đầu tiên theo chương trình tiếp nhận người tị nạn từ cuối thập niên 1970 và trong thập niên 1980, sau đó là đoàn tụ gia đình, du học sinh từ những năm 2000 và gần đây là lao động chuyên môn.
Cộng đồng tập trung ở đâu?
Vùng Stockholm đông nhất, sau đó là Göteborg và Malmö; ngoài ba thành phố lớn thì có thể sống cả năm không gặp người Việt nào.
Có khu phố Việt ở Thuỵ Điển không?
Không — khác với Đức, Séc hay Ba Lan nơi có khu chợ và khu phố Việt rõ rệt; đổi lại mức độ hoà nhập vào xã hội bản địa thường cao hơn.
Người mới sang nên kết nối cộng đồng thế nào?
Qua hội sinh viên Việt Nam ở các trường và nhóm trực tuyến theo thành phố — đây là nơi hỏi được thông tin thực tế từ chỗ mua đồ Việt tới kinh nghiệm làm thủ tục.
