Ở thành phố Thuỵ Điển, sống không cần xe riêng là chuyện bình thường — nhưng ra khỏi thành phố thì câu chuyện đổi hẳn. Bài này nói về cách đi lại thực tế ở nước này.
- Mỗi vùng có hệ thống giao thông công cộng riêng với vé tháng riêng.
- Tàu hoả nối các thành phố chính trên trục bắc – nam.
- Có tàu đêm chạy lên vùng Bắc Cực.
- Ở vùng nông thôn, giao thông công cộng rất hạn chế.
Giao thông trong thành phố
Phần đô thị.
Stockholm có tàu điện ngầm, tàu ngoại ô, xe buýt và phà.
Göteborg có mạng tàu điện mặt đất rộng.
Các thành phố khác chủ yếu dùng xe buýt.
Vé tháng của vùng dùng được cho mọi phương tiện trong vùng đó.
Ứng dụng của từng vùng dùng để mua vé và tra tuyến.
Điểm cần lưu ý cho người mới: mỗi vùng có hệ thống vé riêng và ứng dụng riêng — vé của vùng này không dùng được ở vùng kia, nên đi liên vùng phải mua riêng.
Tàu hoả liên tỉnh
Phần đi xa.
Tuyến chính nối Stockholm với Göteborg và Malmö.
Có tàu nhanh và tàu thường với giá khác nhau.
Mua vé sớm rẻ hơn nhiều so với mua sát ngày.
Có tàu đêm chạy lên vùng phía bắc, gồm cả tuyến tới vùng Bắc Cực.
Tàu có thể chậm vào mùa đông do thời tiết.
Tuyến đường sắt phía bắc có một đặc điểm đáng nói: nó vốn được xây để chở quặng sắt từ mỏ ra cảng, và tuyến vận tải hàng đó vẫn là lý do chính khiến tuyến tồn tại tới nay.
Ngoài thành phố
Phần nói thẳng hạn chế.
Ở vùng nông thôn, xe buýt có thể chỉ chạy vài chuyến mỗi ngày.
Cuối tuần và ngày lễ càng ít chuyến hơn.
Một số tuyến chỉ chạy theo lịch học của trường.
Có dịch vụ gọi xe theo yêu cầu ở vài nơi.
Không có xe riêng thì rất khó sống ở vùng thưa dân.
Đây là yếu tố nên tính khi chọn nơi ở: chi phí sở hữu và vận hành xe ở Thuỵ Điển không nhỏ, gồm bảo hiểm, kiểm định, lốp mùa đông và nhiên liệu — nên nhà rẻ ở vùng xa có thể bị bù lại bằng khoản này.
Xe đạp
Phần rất phổ biến.
Nhiều thành phố Thuỵ Điển có hạ tầng xe đạp tốt.
Có đường xe đạp tách riêng khỏi đường ô tô.
Nhiều người đi xe đạp quanh năm, kể cả mùa đông.
Đèn xe đạp là bắt buộc trong bóng tối.
Mũ bảo hiểm bắt buộc với trẻ em dưới một độ tuổi nhất định.
Về an toàn mùa tối: đèn và đồ phản quang là yêu cầu thật chứ không phải tuỳ chọn — trong mùa đông, người đi bộ và đi xe đạp không có đồ phản quang gần như vô hình với lái xe.
Đi lại quốc tế
Phần khép lại.
Sân bay chính nằm gần Stockholm, có tàu nhanh nối vào trung tâm.
Göteborg và Malmö cũng có sân bay quốc tế.
Cầu nối Malmö với Copenhagen nên nhiều người dùng sân bay Đan Mạch.
Có phà đi các nước quanh biển Baltic.
Tàu hoả nối với Đan Mạch, Na Uy và Đức.
Chi phí sở hữu xe
Phần tài chính để so sánh cho đúng.
Ngoài giá xe còn có thuế xe hằng năm.
Bảo hiểm trách nhiệm là bắt buộc.
Xe phải kiểm định định kỳ.
Phải có hai bộ lốp và chỗ cất bộ không dùng.
Một số thành phố thu phí vào trung tâm vào giờ cao điểm.
Đây là lý do nhiều người ở thành phố chọn không sở hữu xe: cộng hết các khoản thì vé tháng giao thông công cộng rẻ hơn nhiều — và có dịch vụ thuê xe theo giờ cho những lần thật sự cần.
Đi lại với trẻ nhỏ
Phần cho gia đình.
Xe đẩy được mang lên xe buýt và tàu điện.
Ở nhiều nơi, người đi cùng xe đẩy không phải trả vé xe buýt.
Có chỗ dành riêng cho xe đẩy trên phương tiện.
Ghế an toàn cho trẻ trong ô tô là bắt buộc theo quy định.
Trẻ em thường được giảm giá hoặc miễn phí vé công cộng.
Chính sách miễn vé cho người đi cùng xe đẩy là chi tiết nhỏ nhưng nói nhiều điều: nó khuyến khích cha mẹ dùng phương tiện công cộng và ra ngoài cùng con — một thiết kế có chủ đích chứ không phải ưu đãi ngẫu nhiên.
Với người bay về Việt Nam: thường phải nối chuyến qua một điểm trung gian, và đi từ Malmö thì sân bay Copenhagen nhiều khi thuận hơn sân bay trong nước.
Vé giao thông công cộng ở Thuỵ Điển mua thế nào?
Mỗi vùng có hệ thống vé và ứng dụng riêng, vé tháng dùng được cho mọi phương tiện trong vùng đó — nhưng vé vùng này không dùng được ở vùng kia nên đi liên vùng phải mua riêng.
Đi tàu hoả ở Thuỵ Điển có rẻ không?
Mua vé sớm rẻ hơn nhiều so với mua sát ngày; có tàu nhanh và tàu thường với giá khác nhau, và có tàu đêm chạy lên tận vùng Bắc Cực.
Ở nông thôn đi lại thế nào?
Xe buýt có thể chỉ chạy vài chuyến mỗi ngày, cuối tuần càng ít và một số tuyến chỉ chạy theo lịch học — không có xe riêng thì rất khó sống ở vùng thưa dân.
Đi xe đạp mùa đông cần gì?
Đèn là bắt buộc trong bóng tối và đồ phản quang là yêu cầu thật — trong mùa tối, người đi bộ và đi xe đạp không có đồ phản quang gần như vô hình với lái xe.
