Giáo hội Thuỵ Điển tách khỏi nhà nước năm 2000, nhưng lịch lễ hội của cả nước vẫn theo lịch nhà thờ. Đây là một xã hội rất thế tục mà vẫn giữ nguyên khung thời gian tôn giáo cũ.
- Giáo hội Thuỵ Điển tách khỏi nhà nước vào năm 2000.
- Trước đó, trẻ sinh ra tự động trở thành thành viên trong nhiều trường hợp.
- Thuỵ Điển thuộc nhóm nước có mức thế tục hoá cao nhất thế giới.
- Hiến pháp bảo đảm tự do tín ngưỡng.
Tách giáo hội khỏi nhà nước
Phần lịch sử gần.
Trong nhiều thế kỷ, giáo hội gắn với nhà nước Thuỵ Điển.
Giáo hội từng quản lý sổ hộ tịch và một phần giáo dục.
Việc tách diễn ra chính thức vào năm 2000.
Nay muốn là thành viên thì phải đăng ký chứ không mặc định.
Thành viên đóng một khoản phí thu qua hệ thống thuế.
Điều thú vị về hệ quả: sổ hộ tịch dân cư của Thuỵ Điển vốn do giáo hội lập và giữ suốt nhiều thế kỷ — đây là một trong những lý do nước này có dữ liệu dân số liên tục lâu đời bậc nhất thế giới.
Một xã hội rất thế tục
Phần hiện tại.
Tỉ lệ người đi lễ thường xuyên ở Thuỵ Điển rất thấp.
Nhiều người vẫn là thành viên giáo hội nhưng không coi mình là người sùng đạo.
Nghi lễ đời người như đặt tên, kết hôn và tang lễ vẫn thường làm ở nhà thờ.
Tôn giáo được coi là chuyện riêng tư, ít bàn nơi công cộng.
Trường học giảng dạy về tôn giáo theo cách so sánh chứ không truyền đạo.
Đây là kiểu thế tục hoá đặc thù Bắc Âu: giữ lại nghi lễ và lịch tôn giáo như truyền thống văn hoá trong khi niềm tin tôn giáo giảm mạnh — hai thứ tách rời nhau.
Lịch lễ vẫn theo nhà thờ
Phần quan sát.
Ngày nghỉ công cộng phần lớn là ngày lễ theo lịch Kitô giáo.
Lễ Phục sinh và mùa vọng vẫn định hình lịch trong năm.
Nhiều lễ đã mất phần lớn nội dung tôn giáo trong thực hành.
Một số lễ có gốc trước Kitô giáo được giữ lại.
Ngày hạ chí vẫn là dịp lớn nhất năm.
Điều này giải thích một nghịch lý dễ thấy: một nước ít người đi lễ nhất lại có lịch nghỉ theo nhà thờ đầy đủ nhất — vì lịch đó đã thành khung thời gian của xã hội chứ không còn là lịch tôn giáo.
Các cộng đồng tôn giáo khác
Phần đa dạng.
Nhập cư trong nhiều thập niên đã làm bức tranh tôn giáo đa dạng hơn.
Có cộng đồng Hồi giáo, Công giáo, Chính thống giáo và nhiều nhóm khác.
Cộng đồng Phật giáo cũng có mặt, gắn với người gốc Đông Á và Đông Nam Á.
Các cộng đồng được đăng ký có thể nhận hỗ trợ nhà nước theo quy định.
Tự do tín ngưỡng được hiến pháp bảo đảm.
Với người Việt theo đạo Phật hoặc thờ cúng tổ tiên: có chùa và cơ sở sinh hoạt của cộng đồng người Việt tại Thuỵ Điển — tập trung ở các thành phố có cộng đồng đông.
Ứng xử với chủ đề tôn giáo
Phần thực dụng, khép chuyên mục.
Tôn giáo được coi là chuyện riêng, ít hỏi khi mới quen.
Truyền đạo ở nơi công cộng không phổ biến và dễ gây phản ứng.
Nơi làm việc thường có sự linh hoạt cho nhu cầu tôn giáo hợp lý.
Trường học có lựa chọn bữa ăn theo yêu cầu tôn giáo ở nhiều nơi.
Phân biệt đối xử vì lý do tôn giáo bị luật cấm.
Lễ nghi đời người không tôn giáo
Phần bổ sung đáng chú ý.
Có hình thức đặt tên và lễ trưởng thành không mang tính tôn giáo.
Kết hôn dân sự tại cơ quan hành chính là lựa chọn phổ biến.
Tang lễ cũng có hình thức không tôn giáo.
Các hội thế tục tổ chức các nghi lễ này.
Người ta chọn hình thức phù hợp với niềm tin của mình.
Đây là cách xã hội này xử lý nhu cầu nghi lễ: giữ lại chức năng đánh dấu các mốc đời người nhưng tách khỏi nội dung tôn giáo — cho phép cả người có đạo lẫn người không theo đạo đều có hình thức của mình.
Điều đọng lại của cả chuyên mục: Thuỵ Điển vận hành trên nguyên tắc để mỗi người tự lo phần riêng tư của mình và giữ chung phần quy ước công cộng — hiểu ranh giới đó là hiểu phần lớn cách ứng xử ở đây.
Giáo hội Thuỵ Điển tách khỏi nhà nước khi nào?
Năm 2000 — trước đó giáo hội gắn với nhà nước nhiều thế kỷ và từng quản lý sổ hộ tịch; nay muốn là thành viên thì phải đăng ký và đóng khoản phí thu qua hệ thống thuế.
Người Thuỵ Điển có sùng đạo không?
Tỉ lệ đi lễ thường xuyên rất thấp và nước này thuộc nhóm thế tục hoá cao nhất thế giới, nhưng nghi lễ đời người như đặt tên, kết hôn và tang lễ vẫn thường làm ở nhà thờ như truyền thống văn hoá.
Vì sao lịch nghỉ vẫn theo nhà thờ?
Vì lịch đó đã thành khung thời gian của xã hội chứ không còn là lịch tôn giáo — nhiều lễ đã mất phần lớn nội dung tôn giáo trong thực hành, và ngày hạ chí có gốc trước Kitô giáo vẫn là dịp lớn nhất năm.
Người Việt theo đạo Phật sinh hoạt thế nào?
Có chùa và cơ sở sinh hoạt của cộng đồng người Việt tại Thuỵ Điển, tập trung ở các thành phố có cộng đồng đông; tự do tín ngưỡng được hiến pháp bảo đảm và phân biệt đối xử vì lý do tôn giáo bị luật cấm.
