Hai phần ba đất nước là rừng

Thuỵ Điển có nhiều rừng hơn gần như mọi nước châu Âu khác, và diện tích rừng ngày nay còn lớn hơn một thế kỷ trước. Rừng ở đây không phải cảnh quan phụ mà là nền của cả nền kinh tế và đời sống.

Rừng taiga và vị trí của Thuỵ Điển

Phần sinh thái nền.

Vành đai rừng lá kim phương bắc chạy vòng quanh bán cầu bắc, qua Bắc Âu, Nga, Canada và Alaska.

Thuỵ Điển nằm ở rìa tây của vành đai này.

Thông và vân sam chiếm phần lớn diện tích rừng.

Bạch dương và các cây lá rộng khác xen vào, nhất là ở nơi rừng mới mọc lại.

Ở cực bắc, rừng nhường chỗ cho vùng cây bụi và đồng rêu núi cao.

Đây là kiểu rừng có ít loài cây nhưng phủ diện tích khổng lồ: khác hẳn rừng nhiệt đới nơi mỗi hecta có hàng trăm loài — và điều đó làm nó vừa dễ khai thác vừa dễ tổn thương.

Vì sao rừng nhiều hơn trước

Phần lịch sử, ngược với kỳ vọng.

Thế kỷ mười chín, rừng Thuỵ Điển bị khai thác rất mạnh.

Gỗ được xuất sang châu Âu và dùng cho công nghiệp trong nước.

Tình trạng cạn kiệt dẫn tới luật lâm nghiệp buộc trồng lại sau khai thác.

Quy định này có từ đầu thế kỷ hai mươi và được duy trì tới nay.

Trữ lượng gỗ đứng hiện nay lớn hơn nhiều so với đầu thế kỷ trước.

Đây là một trong những ví dụ sớm nhất về chính sách lâm nghiệp bền vững: bắt buộc trồng lại là điều kiện để được khai thác, và nguyên tắc đó đã chạy hơn một thế kỷ.

Đầm lầy và than bùn

Phần ít được nhắc nhưng quan trọng.

Đầm lầy chiếm diện tích rất lớn ở Thuỵ Điển, nhất là ở phía bắc.

Đây là nơi tích luỹ than bùn qua hàng nghìn năm.

Đầm lầy chứa lượng carbon rất lớn trong lớp than bùn.

Tiêu nước đầm lầy để trồng rừng từng được làm nhiều trong quá khứ.

Nay có chương trình khôi phục các đầm lầy đã bị tiêu nước.

Đây là thay đổi quan trọng trong tư duy: đầm lầy từng bị coi là đất bỏ phí, nay được nhìn như kho carbon và bể điều tiết nước — và việc khôi phục chúng thành một biện pháp khí hậu.

Rừng trong đời sống hằng ngày

Phần con người.

Gần như mọi thị trấn ở Thuỵ Điển đều có rừng ngay sát rìa.

Đi bộ trong rừng là hoạt động thường ngày, không phải chuyến đi đặc biệt.

Trường học tổ chức hoạt động ngoài trời trong rừng.

Nhiều người chạy bộ và trượt tuyết việt dã trên đường mòn trong rừng.

Có hệ thống đường mòn được đánh dấu và bảo trì.

Điều khác biệt so với nhiều nước: rừng ở đây không phải nơi phải đi xa mới tới — nó bắt đầu ngay sau khu dân cư cuối cùng, và người ta vào đó như vào công viên.

Rừng thay đổi theo mùa

Phần khép lại, nối với chuyên mục ánh sáng.

Mùa xuân rừng bừng lên rất nhanh khi ánh sáng quay lại.

Mùa hè là mùa hái quả mọng và nấm.

Mùa thu bạch dương chuyển vàng rực, tạo tương phản với vân sam xanh sẫm.

Mùa đông rừng phủ tuyết và yên tĩnh gần như tuyệt đối.

Trượt tuyết việt dã trong rừng là hoạt động phổ biến.

Ai sở hữu rừng

Phần cơ cấu sở hữu, hay bị hiểu sai.

Phần lớn rừng Thuỵ Điển thuộc sở hữu tư nhân.

Rất nhiều chủ rừng là hộ gia đình sở hữu diện tích nhỏ, thừa kế qua nhiều đời.

Các công ty lâm nghiệp và nhà nước sở hữu phần còn lại.

Chủ rừng nhỏ thường liên kết trong hợp tác xã để bán gỗ.

Thu nhập từ rừng là nguồn bổ sung cho nhiều gia đình nông thôn.

Điều này giải thích một đặc điểm chính trị: chính sách lâm nghiệp ở Thuỵ Điển ảnh hưởng tới hàng trăm nghìn hộ gia đình, nên mọi thay đổi quy định đều gây tranh luận rộng.

Đây là lý do người Thuỵ Điển gắn bó với rừng theo cách rất riêng: cùng một khu rừng cho bốn trải nghiệm hoàn toàn khác nhau trong một năm — và ai sống ở đây đều đi cùng một chỗ vào cả bốn mùa.